Budapest varia: Budapest 1989 - 2010 door de ogen van Julius

Onderwerpen:  Julius voor het eerst in Budapest * Verdwenen communistische invloeden * Omwenteling heeft een keerzijde....  * ....Maar ook positieve effecten * Tot slot 

Julius voor het eerst in Budapest

1989: Julius was voor het eerst in Budapest en trof toen een compleet andere stad aan dan nu het geval is. Verwaarloosd, zeer Oost-Europees/communistisch, weinig mensen die Engels spraken (en een bepaalde leeftijdsgroep heeft hier heden ten dage nog steeds moeite mee) en weinig levend, zo is althans zijn herinnering.

In de eerste jaren dat Julius er kwam, was het Gellert hotel hét hotel voor regeringsleiders en andere hoogwaardigheidsbekleders. Nu is dat meer het Gresham Palota. Gundel was altijd hét beste restaurant van Budapest, nu zitten er vele restaurants die qua kwaliteit vergelijkbaar of beter zijn. Gerbeaud was hét koffiehuis (tot halverwege de jaren '90 droegen de serveersters witte hoge veter laarzen, het schoeisels van voor de omwenteling) en kreeg je de Tejes Kave nog in een grote koffiekop, nu in een lang glas en dat is toch iets minder. En, er zijn inmiddels veel meer leuke en goede koffiehuizen, zoals eentje in de buurt bij Deli Pu. aan de Budazijde.

Verdwenen communistische invloeden leidden tot een bruisende stad

In de periode 1989-2009 heeft Julius de stad langzamerhand zien veranderen in een steeeds bruisender stad. Het begon met een Amerikaans Steakhouse op de hoek van het Blaha Lujza tér en geleidelijk kwamen er meer westerse invloeden. De typische communistische winkels verdwenen, vele ouderwetse, oorspronkelijke restaurants verdwenen ook. Er kwamen meer luxe winkels, aanvankelijk alleen voor toeristen betaalbaar, maar al snel ook bereikbaar voor inwoners van Budapest en er kwamen diverse shopping-mals, zoals het Westend. In maart 2005 werd het MUPA geopend, een zeer modern en prachtig muziektheater en tevens de locatie van het Museum voor Moderne Kunst (Ludwig Muzeum). Ook kwamen er steeds meer café's waar jong en inspirerend Budapest bij elkaar kwam. Castro, vroeger op de Rady u., nu al weer een aantal jaar op het Madach Imre tér, was een van de trendsetters.

Ook andere zaken verdwenen, de grenscontroles bijvoorbeeld.  Als Julius met de bus vanuit Nederland richting Budpapest ging en de reisleiding of chauffeurs standaard wat blikjes Heineken bij zich hadden waardoor de controles wat soepeler liepen. Het internationale busstation op Deak tér waar je, brak na 20 uur in de bus te hebben gezeten, om 7.00 uur 's-ochtends aankwam, is omgetoverd tot een bruisende plaats waar het heerlijk vertoeven is. In de beginjaren hing er een deken van smog om de stad veroorzaakt door het vervuilende verkeer. Ook dat is minder geworden en men probeert in ieder geval de binnenstad wat meer autoluw te maken.

Omwenteling heeft een keerzijde ....

Een keerzijde van de medaille is dat, als gevolg van de veranderingen, de armoede toeneemt, er een enorm hoge werkeloosheid is en er veel dak- en thuislozen zijn. Ook het 8e district waar veel Roma wonen gaat er niet op vooruit.  Er wordt uiteraard wel naar deze mensen omgekeken, maar gaat u naar de randen van de stad, dan ziet u in bosjes, tentjes etc. waar mensen wonen. Ook het aantal bedelaars en zwervers is fors.

De sociale problemen in de stad vertalen zich ookin het gegeven dat in winkels, bijvoorbeeld antiquariaten, nog steeds veel overtollig personeel is. Ze werken vaak voor weinig geld en hoeven ook zeer weinig te doen. Een ander voorbeeld is het rookverbod dat in een groot deel van de EU geldt in de horeca. De Hongaarse regering is hiertoe niet overgegaan omdat zeer veel horeca kleinschalig is, waar arbeiders komen die voor of na hun werk even wat drinken en tegelijkertijd een sigaret roken. Dat verbieden zou de sluiting van vele bedrijven betekenen, met nog meer werkeloosheid tot gevolg. Boetes uitdelen etc. heeft geen enkele zin omdat de kleine horeca ondernemers toch al weinig geld hebben. Ook in jongerencafé's wordt zeer veel gerookt.

Het gevolg van de crisis en de matige sociale voorzieningen, is daarnaast dat de stad relatief weinig niet-Hongaren kent, met name uit Afrika en Turkije (Roma zijn uiteraard een geval apart), dit in vergelijking met bijvoorbeeld Amsterdam. Chinezen/Aziaten zijn er erg veel (Budapest is dé doorvoerplaats van Europa met betrekking tot Chinese producten en u vindt in de stad enorme markten waar u zowat alles kunt kopen wat in China wordt gemaakt). Maar andere groepen zijn er relatief mondjesmaat, veroorzaakt door de economische toestand die het niet aantrekkelijk maakt er als vluchteling heen te gaan.

Een recent onderzoek, in 2009 gehouden, geeft aan dat er iets meer dan 175.000 niet Hongaren met een verblijfsvergunning in het land wonen, waarvan bijna 66% in Budapest woont.  En van die 175.000 niet Hongaren komt ruim 70.000 van buiten de EU. Dat is niet veel op het inwonersaantal van ca. 1.7 miljoen dat Budapest kent.

Het besef dat toeristen belangrijk zijn vertaalt zich in het gegeven dat het centrum van de stad goed schoongehouden wordt. Er wordt dagelijks, of in feite de hele dag door, schoongemaakt en bij metrostations zult u niet snel troep tussen de rails zien liggen. Verlaat u de randen van dit gebied, dan neemt de vervuiling door zwerfvuil hand-over hand toe. Daar was en is weinig geld voor om dat op te lossen. Maar ook hiervoor zijn inmiddels campagnes gestart om zaken te keren. Er is echter nog een lange weg te gaan voordat ook dit is opgelost.

Op dit moment kunt u ook zien dat door de economische crisis, er in de stad veel gebouwen zijn die onafgebouwd blijven, er staat een betonnen karkas, maar geld om het af te bouwen is er niet. Het vertaalt zich ook in het enorme aanbod van appartementen dat te koop staat voor lage prijzen.
 

....Maar ook positieve effecten

Toch  heeft de omwenteling de stad sinds 1989 en later door het EU-lidmaatschap, bovenal (zeer) veel goeds gebracht... Het toerisme is toegenomen, er is meer levendigheid, de stad wordt (met behulp van de EU) steeds mooier en er is meer en meer het besef dat men de cultuur, gebouwen etc. moet koesteren. Dit resulteert in het restaureren van historische gebouwen, het niet meer blindelings slopen (een recent voorbeeld is te zien op de hoek van het  Blaha Lujza tér en de Jósef Korut waar men de gevel van een oud gebouw heeft laten staan én gerestaureerd om daarnaast en daarachter een nieuw modern gebouw te realiseren),  het steeds meer autoluw maken van het centrumgebied, door straten te versmallen en meer ruimte te creëren voor voetgangers, het toenemen van horeca, evenementen etc.

Desondanks behoudt de stad haar karakter, veel,  zeer veel cultuur, evenementen zijn er in overvloed, de kwaliteit van concerten is in het algemeen hoogstaand en de sfeer in de stad is goed en ook veilig. Uiteraard komen ook hier dezelfde problemen voor als in iedere grote stad, maar je kan als vrouw 's avonds nog veilig over straat. Wat daartoe bijdraagt is dat er overal controle is. Bij evenementen, bouwprojecten, of wat dan ook, is bewaking. 

In kroegen als bijvoorbeeld Sirály, Castro, Csendes of op het terras van de Gödör Klub, zie je de generatie die de komende jaren het culturele beleid van de stad gaat bepalen en dat stemt zeer positief. En eveneens belangrijk: Het Sziget festival is één van de vele positieve zaken die de omwenteling heeft veroorzaakt en is hét jongerenfestival in Europa. Maar, op teveel sites wordt over Budapest alleen gesproken vanwege de vele (overbekende) monumenten. Dat is jammer, want  er is zoveel meer, dat in feite minstens even interessant is.

Tot slot

Zoals ook elders op de site geschreven, Julius gaat het niet hebben over de geschiedenis van de stad, wél probeert hij  een beeld te schetsen van de stad anno 2010 en met het geven van goede links, u de mogelijkheid te bieden te ontdekken wat er op dit moment speelt.

Een stad die overigens veel te groot is om in één keer te leren kennen en begrijpen (iets dat Julius niet had met bijvoorbeeld Bratislava of Krakau) én een stad die zo bruisend en in ontwikkeling is, dat het nagenoeg onmogelijk is alles bij te houden (of in feite... onmogelijk).

(Laatste update en controle van de links: 25 oktober 2011)