Szia Budapest Kunst: Overzicht

Onderwerpen:

* Introductie
* Socialistisch Realisme in Budapest
* Szűz Mária ... Maria (en kindeke Jezus)
* De sgraffito muurschildering op de XI. Váli utca
* Eikels... De Mókus als ornamentiek in de architectuur
* De Communistische beeldengroep (Dromosz) bij het Puskás Ferenc stadion
* Laag bij de grond!: KerékvetÅ‘
* Het Art Nouveau mozaiek triptiek van A. Dudits
* Nationale trots rond 1930 (1): Sgraffiti kunst door Ferenc Márton en Sándor Nagy
* Margit Kovács: keramische kunst in Budapest
* Alice Lux en Hugó Gregersen
* Scholen in beeld (1): Lezende kinderen
* VII. Király utca 25 muurschildering
* Graffiti kunst
* Oude (neon) straat reclames
* Mooie deuren op de foto
* De kunst ligt op straat: Károly Kós tegels
* Musea in Budapest

Afgelopen tentoonstellingen: Art Deco és Modernizmus tentoonstelling (2012) * Robert Mapplethorpe tentoonstelling (2012) * Müvészet a tavon - Kunst op het meer tentoonstelling (2011) * André Kertész retrospectief (2011)

Introductie

Kunst ... een breed begrip. Julius laat u via deze pagina kennis maken met allerlei soorten kunst in Budapest. Dit loopt uiteen van Graffiti kunst tot bijzondere deuren. Klik op een foto of titel voor de hele pagina.

Socialistisch Realisme in Budapest

Socialistisch Realistische kunst (of Communistische kunst) is in Budapest volop te vinden, maar u dient over het algemeen wel de buitenwijken op te zoeken om deze kunst te kunnen bekijken.

Via een aantal pagina's op de websites "Szia Budapest" en "Budapest Architect" wordt deze kunstvorm, zowel op de gevels van gebouwen als qua beelden, in beeld gebracht. Dit zijn met name fotoreportages om u een idee te geven wat er over dit onderwerp in Budapest te vinden is.

Op het moment van introductie, 12 februari 2013, bevat dit onderdeel van de website "Szia Budapest" een inleidende pagina en zes onderliggende pagina's met fotografische impessies van Socialistisch Realistische kunst op de gevels van gebouwen in Budapest. In de nabije toekomst zullen nog diverse pagina's worden toegevoegd.

 

Szűz Mária ... Maria (en kindeke Jezus)

Szia Budapest ging voor zijn zoektocht naar bijzondere gevelkunst dit keer op de religieuze toer. En wat is er nu toepasselijker om, rond de kerstdagen van 2012, een fotoreportage samen te stellen van Maria (met en zonder kindeke Jezus).

Kerstmis is immers het feest ter geboorte van Jezus-Christus in Bethlehem. Uiteraard zijn in vele kerken in Budapest "Maria met kindeke Jezus" afbeeldingen te vinden zoals reliëfs, beelden en fresco's. Maar ook zijn er in Budapest tientallen panden die geen religieuze bestemming hebben, maar die wel een plaquette of reliëf van "Maria en kindeke Jezus" tegen de gevel hebben. En soms komen deze afbeeldingen ook op andere plekken voor. Deze pagina gaat over een 29-tal van deze kunstwerken.

De sgraffiti muurschildering op de XI. Váli utca

In de week van 21 tot en met 30 september 2012 werd op de XI. Váli utca in Budapest een muur omgetoverd tot een z/w sgraffiti kunstwerk. Het was een van de onderdelen van het jaarlijkse Placcc festival. De aanleiding voor de realisatie van dit kunstwerk was het beeld van een negerjongen (zie foto hiernaast) en de kunstenares Anna Kárpáti (1923-1993). Het prachtige beeld is bij velen onbekend en met het maken van de sgraffiti muurschildering wilden de kunstenaars het uit de vergetelheid halen.

Het sgraffiti kunstwerk toont, aan de hand van 11 sgraffito kunstwerken, beelden uit die door Anna Kárpáti zijn vervaardigd. Niet alleen in Budapest maar ook daarbuiten. Szia Budapest volgde het maken van het kunstwerk vanaf dag 2 en maakte vele foto's van de verschillende fasen van de totstandkoming van de sgraffiti muurschildering. Op deze pagina kunt u het resultaat zien.

Eikels... De Mókus als ornamentiek in de architectuur

De gevelornamentatie van de gebouwen in Budapest die in de Art Nouveau periode zijn gebouwd, is zeer bijzonder en rijk. In feite ongekend wat er in deze stad allemaal gerealiseerd is. Maar, je moet wél goed kijken om de details te kunnen waarnemen.

Één van die gevelversieringen betreft het afbeelden van de Mókus (eekhoorn) op de gevels of in gebouwen. Nagenoeg zeker is dat alle gebouwen uit de Art Nouveau periode, gedurende welke de Mókus als ornamentiek, voorkomt door Joodse architecten zijn ontworpen en voor Joodse klanten. Voor de websites Szia Budapest en Budapest Architect stelde Julius een pagina samen met ruim 20 afbeeldingen van de Mókus.

De Communistische beeldengroep (Dromosz) bij het Puskás Ferenc stadion

Nagenoeg alle beelden die herinneren aan de Communistische tijd in Budapest zijn uit het centrum van de stad verdwenen en overgebracht naar het Memento park aan de rand van de stad.

Toch zijn er tot op heden een paar Communistische beelden die nog niet verbannen zijn. Dit is met name het geval voor een serie van 16 beelden die bij het Puskás Ferenc stadion staan. Deze zijn tussen 1953 enn 1959 ontworpen. Maar, door gebrek aan onderhoud én plannen om op deze plek te gaan bouwen, wordt deze unieke beeldengroep in haar bestaan bedreigd. Deze pagina toont de beelden en vermeldt daarnaast de kunstenaars en jaar van vervaardiging. Het is met voorsprong een van de meest bijzondere beeldengroepen in Budapest.

Laag bij de grond!: Kerékvető

Laag bij de grond!.... het is in Budapest, en zeker in gebieden buiten het centrum, raadzaam regelmatig omlaag te kijken. Doe je dat niet dan kan het een (zeer) hardhandige kennismaking worden met de bodem van Budapest. Julius spreekt uit ervaring...

Maar, ook omlaag kijken omdat daar, net zoals hoog boven op de gevels van gebouwen, kunstwerkjes te ontdekken zijn. Met name aan de beide zijkanten van deuren of poorten. Hier kunnen stenen of metalen objecten staan om enerzijds te voorkomen dat er met een te brede wagen naar binnen wordt gereden en deze zich zo vast rijdt en anderzijds dat de deuren/poorten, die naar buiten open gaan, niet geheel open konden slaan. In Hongarije worden deze objecten "Kerékvető" genoemd. Szia Budapest stelde een fotopagina samen met daarop een tiental bijzondere en mooie exemplaren.

Het Art Nouveau mozaiek triptiek ontworpen door A. Dudits

Een pagina gewijd aan een uniek Art Nouveau mozaiek triptiek dat in Budapest te vinden is hoog op de gevel van het pand aan de VIII. Népszinház utca 22. De architect: Emil Vidor, de kunstenaar: Andor Dudits.

Door de hoogte zijn de details niet goed waar te nemen en dat is zonde want het kunstwerk is een beauty. Ook een kunstwerk dat aan verval onderhevig is én de hoop dat door de publicatie er actie gaat worden ondernomen dit kunstwerk te behouden. Het niet restaureren bekent een culturele ramp voor de stad. Szia Budapest toont voor het eerst op internet het mozaiek triptiek in zijn geheel in detail.

Nationale trots rond 1930 (1): Sgraffiti kunst door Ferenc Márton en Sándor Nagy

Na de Eerste Wereldoorlog en het daaruit voortkomende Verdrag van Trianon, klapte de economie van Hongarije in elkaar. In de jaren die volgden werden er amper gebouwen in Budapest neergezet. Rond 1925/1926 veranderde dat langzamerhand en brak opnieuw een periode aan waarin in korte tijd honderden gebouwen werden gerealiseerd.

Gedurende deze periode was er vanaf ca. 1927 tot 1932 een trend waarbij op vele gebouwen ornamentiek werd aangebracht refererend aan de Hongaarse geschiedenis of het volksleven. Een van die kunstuitingen betreft de 26 nog bestaande kleurrijke sgraffiti kunstwerken gemaakt door Ferenc Márton en Sándor Nagy. Deze zijn te vinden op de panden ontworpen door de architect István Medgyaszay. Op deze pagina een selectie van deze kunstwerken.
 

Margit Kovács: Keramische kunst in Budapest

Margit Kovács (1902-1977): Een wereldberoemde Hongaarse kunstenares, pottenbakster, beeldhouwster. Terecht is er dan ook in Szentendre een museum aan haar leven en werk gewijd.

Buiten het Margit Kovács museum in Szentendre is Budapest in feite een Kovács openluchtmuseum. Verspreid over de hele stad zijn met name vroege ontwerpen van haar te vinden in de gevels van gebouwen of in appartementen complexen.

Op deze pagina krijgt u een nagenoeg compleet overzicht van hetgeen heden ten dage nog aan Kovács kunst in Budapest te vinden is. En dat is nog best veel, ondanks dat er diverse werken zijn verwoest.

Alice Lux en Hugó Gregersen

Op een van de vele zwerftochten kwam Julius nevenstaande sculptuur tegen op een jaren '30 gebouw. Dit werd de start van een zoektocht naar andere kunstwerken die door deze beeldhouwster waren ontworpen. De naam van deze beeldhouwster: Alice Lux, terwijl de panden bleken te zijn ontworpen door haar echtgenoot Hugó Gregersen.

Julius toont u op deze pagina 5 kenmerkende panden die u in Budapest aan kunt treffen, waarbij beiden hebben samengewerkt.

Scholen in beeld (1): Lezende kinderen

Naar aanleiding van de eerste boekenmarkt die voor de Hongaarse studenten en Alumni Nederlands op 22 oktober 2011 in Budapest werd gehouden, stelde Szia Budapest een pagina samen met een aantal afbeeldingen van beelden, reliëfs etc. van lezende kinderen die bij en op gevels van scholen in Budapest te vinden zijn.

Niet alleen lezende kinderen zijn er als ornamentiek gebruikt, ook andere onderwerpen, zoals kinderspelen, komen voor. Deze scholen zijn nagenoeg allemaal gebouwd in de periode van ca. 1900-1940. De nadruk ligt echter op de periode rond 1910. Deze pagina toont u een selectie van de soms ontroerende, soms grappige beelden met als onderwerp "Lezen".

VII. Kírály utca 25 muurschildering

April 2011: een grijze, lelijke, muur in een speeltuin werd omgetoverd in een schitterend kunstwerk, ontworpen door het bedrijf Suppre Neopaint.

Het grootste deel van het werk vond plaats tussen 13 en 19 april en Julius maakte gedurende deze periode foto's van de vorderingen. Deze kunt u op de onderliggende pagina bekijken.

Graffiti kunst

Graffiti..... Sinds oktober 2010 een onderdeel op de website Szia Budapest. Tijdens de vele wandelingen in Budapest ontdekte Julius steeds meer locaties met mooie, opvallende, graffiti kunst. Zodanig dat dit onderdeel voor de rubriek "Kunst in Budapest" te groot werd.

Sinds medio augustus 2011 is de graffiti kunst in Budapest daarom ondergebracht in een aparte (voorlopig alleen Engelstalige) website waardoor Julius meer mogelijkheden heeft deze kunstvorm beter tot zijn recht te laten komen. De link brengt u naar de nieuwe website.

Oude (neon) straat reclames

Ze zijn er nog, maar het worden er wel steeds minder: oude (neon-) reclames in Budapest. Herinneringen aan een tijd die voorgoed voorbij is. Veel van deze reclames stammen uit de jaren '70 en '80, een enkele is wat ouder. Julius maakte vele foto's van deze vaak vergane glorie en door middel van fotoreportages toont hij u deze pareltjes.

De pagina zal geleidelijk worden voorzien van meer foto's van oude (neon) reclames en andere reclame uitingen die (nog) gevonden kunnen worden in Budapest.

Mooie deuren op de foto

Budapest en bijzondere deuren .... een fascinerende combinatie. Tijdens de vele architectuurwandelingen door Budapest ontdekte Julius de meest mooie deuren. Het merendeel daarvan is gemaakt in de periode van ca. 1900-1920.

De decoraties van deze deuren betreffen vaak afbeeldingen van dieren: pauwen, papegaaien, rammen, eekhoorns etc. Ze zijn in alle soorten en maten aan te treffen. De meeste deuren zijn gemaakt van ijzer of gedreven metaal, een enkele houten deur heeft ook schitterende versieringen.

Een eerste serie van deuren, op de foto gezet in het voorjaar en zomer van 2010, vindt u op deze pagina. Een 2e serie is in voorbereiding.

De kunst ligt op straat: Károly Kós tegels

Dat in Budapest de kunst soms letterlijk en figuurlijk op straat te vinden is, zag Julius tijdens een bezoek in september 2010 aan een van de buitenwijken van de stad.

In een prachtig, heraangelegd, park trof hij vele tegels aan (en restanten daarvan) die deel uitmaken van paden. Deze tegels zijn gemaakt naar ontwerpen door de Hongaarse architect en kunstenaar Károly Kós (1883-1977) en tonen onder andere gebouwen die door hem zijn ontworpen. Op deze pagina wordt een deel van deze tegels in beeld gebracht.

Musea in Budapest

Musea in Budapest zijn er in overvloed. Kunstmusea, maar ook andere musea zoals over de Hongaarse literatuur, het openbaar vervoer, de politie etc. Veel van deze musea zijn kleinschalig en anno 2012 nog niet echt aangepast aan de buitenlandse toerist. Vaak ontbreken Engelstalige beschrijvingen, maar er verandert steeds meer ten goede. Op deze pagina bechrijft Julius zijn indrukken over de musea die hij in Budapest bezocht.

Art Deco és Modernizmus tentoonstelling (2012)

Op 16 maart 2012 vond in het Iparmüveseti Múzeum (het Museum voor Toegepaste Kunst) in Budapest de opening plaats van de tentoonstelling "Art Deco és modernizmus - Lakásmúvészet Magyarországon 1920-1940". Deze tentoonstelling was tot 30 september te bekijken.

Op een uitstekende wijze bracht de tentoonstelling de woninginrichting tussen 1920 en 1940 in beeld en is opgebouwd rond een van de belangrijkste ontwerpers gedurende deze periode: Lajos Kozma (1884-1948). Aan de hand van biografische beschrijvingen van diverse belangrijke ontwerpers en het tonen van een aantal voorbeelden van hun ontwerpen, werd de kwaliteit en diversiteit getoond. De meeste namen zullen bij het grote publiek onbekend zijn, waarschijnlijk de meest bekende ontwerper is Marcell Breuer, een van de leidende figuren uit de Bauhaus periode. Deze pagina bevat een beschouwing, afgewisseld met een aantal foto's van de tentoonstelling.

Robert Mapplethorpe tentoonstelling in het Ludwig Múzeum (2012)

Vanaf 25 mei tot en met 30 september 2012 was in het Ludwig Múzeum in Budapest een retrospectief te bekijken over het werk van de Amerikaanse fotograaf Robert Mapplethorpe (1946-1989).

De tentoonstelling werd georganiseerd in nauwe samenwerking met de Robert Mapplethorpe Foundation en wellicht dat er daardoor een te gladde expositie ontstond waarbij de curatoren mogelijk teveel hebben geleund op wat de Foundation wilde in plaats van een onafhankelijk retrospectief samen te stellen waarbij alle aspecten van het werk van deze fotograaf worden belicht én toegelicht. Ondanks de kritiek was het toch een tentoonstelling die de moeite van het bezoeken waard is. Op deze pagina een beschouwing, foto's en practische informatie.

Müvészet a tavon - Kunst op het meer tentoonstelling (2011)

Müvészet a tavon, of wel kunst op het meer. In het "meer" in het Városliget park waren in de zomermaanden van 2011 25 kunstwerken van kunstenaars uit 17 EU-landen, te bewonderen die in het water waren geplaatst.

Dat bekijken kon zowel vanaf brug of de promenade. De beste manier om de kunstwerken te bekijken was door een roeiboot te huren en tussen de kunstwerken te varen. Ook van Nederlandse zijde waren er bijdragen in de vorm van kunstwerken van Laurens Kolks en Paul Segers. Het was een, in de ogen van Julius, schitterende tentoonstelling, die ruim 500.000 bezoekers trok. De pagina met foto's die Julius samenstelde, zal ter herinnering op deze website aanwezig blijven.

André Kertész retrospectief (2011)

Van 30 september tot en 30 december 2011 werd in het Nationaal Museum van Budapest een grote retrospectief tentoonstelling gehouden over de Hongaarse fotograaf van Joodse afkomst André Kertész (1894-1985). De tentoonstelling werd georganiseerd in samenwerking met het museum Jeu des paume in Parijs, waar de tentoonstelling eerder te bekijken was.

Aan de hand van ruim 250 foto's, boeken en tijdschriften werd op een gedegen wijze de carriere van de beroemde fotograaf tot leven gebracht. De tentoonstelling was onderverdeeld in 4 hoofddelen: de Hongaarse periode van 1908-1925; de Parijse periode van 1925-1936; de Amerikaanse periode van 1936-1985 en tot slot de Distortion foto's van vrouwelijk naakt, die toendertijd niet de erkenning kregen die ze verdienden.

Het was een zeer interessante tentoonstelling, maar wel een waarvoor tijd moest worden uitgetrokken, want hij was door het aantal getoonde foto's zeer omvangrijk. Een beschouwing over deze tentoonstelling, het leven van André Kertész in een notedop en practische informatie over de tentoonstelling, vindt u op deze pagina.


(Laatste aanpassing: 12  februari 2013)