Szia Budapest Kunst: Robert Mapplethorpe retrospectief

Onderwerpen: Introductie * Het retrospectief: een beschouwing * Robert Mapplethorpe: zijn leven in een notedop * Het retrospectief: practische informatie * Meer weten?

Introductie

Vanaf 25 mei tot en met 30 september was in het Ludwig Múzeum in Budapest een retrospectief te bekijken over het werk van de Amerikaanse fotograaf Robert Mapplethorpe (1946-1989). Hieronder de beschouwing zoals die eind mei werd geschreven.

De tentoonstelling is georganiseerd in nauwe samenwerking met de Robert Mapplethorpe Foundation en wellicht dat er daardoor een te gladde expositie is ontstaan waarbij de curatoren mogelijk teveel hebben geleund op wat de Foundation wilde in plaats van een onafhankelijk retrospectief samen te stellen waarbij alle aspecten van het werk van deze fotograaf worden belicht én toegelicht.

Het retrospectief: een beschouwing

In één woord: controversieel. Het is de eerste overzichtstentoonstelling van Robert Mapplethorpe in Hongarije en gelijk een zeer grote: bijna 200 z/w foto's zijn te bekijken.

De foto's zijn, als je er van houdt, schitterend, maar kunnen ook als shockerend worden ervaren. De curator heeft, in samenwerking met de Robert Mapplethorpe Foundation, geen veilige weg gekozen door alleen de nette foto's, met name stillevens, te tonen maar ook naakten, fetisjisme en vele foto's met expliciete afbeeldingen van mannelijke geslachtsdelen. Maar ook beroemde personen werden op de gevoelige plaat vastgelegd en in de tentoonstelling hangt een waanzinnige foto van Grace Jones (zie foto hierboven).

De tentoonstelling moet het vooral hebben van de foto's, want voor een retrospectief is het met name tekstueel veel te mager. Behoorlijke biografische gegevens ontbreken en ook de tekst bij de foto's is, om het zacht uit te drukken, mager. Zo wordt bijvoorbeeld de intense jarenlange relatie die Robert Mapplethorpe had met Patti Smith amper belicht. En ook enige informatie over zijn Coming Out en de invloed daarop op de foto's ontbreekt.

De foto's hangen redelijk geordend per categorie bij elkaar, maar bij het onderdeel kinderfoto's ontbreekt bijvoorbeeld iedere uitleg. Een rode draad of een chronologische volgorde hoeft u ook niet te verwachten. Wél toont de tentoonstelling foto's uit zijn hele carriere, tot vlak voor zijn dood toe, maar alvorens dat te beseffen moet u eerst over Robert Mapplethorpe hebben gelezen, anders loopt u rond, ziet mooie en opzienbarende foto's maar weet niets over de achtergronden. Er hangt bijvoorbeeld een foto van Mapplethorpe met in zijn hand een wandelstok met een doodskop erop. De foto krijgt veel meer waarde als je weet dat deze vlak voor zijn dood is gemaakt en terwijl hij al wist dat hij Aids had en dat hij spoedig zou overlijden.

Het is ook jammer dat er niet meer nadruk wordt gelegd op het verband tussen zijn foto's en de verwijzingen naar oude kunstwerken. Want die zijn er maar ook daarvoor moet je kennis hebben van de materie alvorens je weet wat en hoe. En er wordt, tot slot, nergens gerept over de regelmatige kritiek die Mapplethorpe kreeg op zijn werk en dan met name de explicite sexsuele foto's, zoals die van naakte gekleurde mannen.

Naast de tentoongestelde foto's zijn er ook een drietal filmpjes te zien. Met name die over de zangeres Patti Smith en het filmpje over de bodybuildster Lisa Lyon zijn de moeite van het bekijken waard, al stond tijdens de persview het geluid van het filmpje over Patti Smith dermate zacht dat je niet kon horen wat ze zei.

Kortom, het is een kritiekloze fototentoonstelling geworden die een mooi overzicht biedt over de foto's die Robert Mapplethorpe gedurende zijn leven heeft gemaakt, maar ik had er meer van verwacht: betere teksten, meer achtergrondinformatie, dat was een beter eerbetoon geweest. En toch, toch is het advies deze tentoonstelling te bezoeken. Robert Mapplethorpe was een, in mijn ogen, geniale fotograaf die, misschien wel door het worstelen met zijn sexuele geaardheid, de meest bizarre foto's maakte en bewees over een hoog artistiek niveau te beschikken. Bent u preuts, zwaar gelovig of kunt zich niet verplaatsen in de creatieve geesteswereld van deze fotograaf, mijdt dan de expositie.

Tot slot: het is te verwachten dat er dicussies los gaan barsten, want het tonen van expliciete foto's van geslachtsdelen, de homosexualiteit etc. ligt in Hongarije nog steeds moeilijk. Aan de andere kant kán het bijdragen tot een betere acceptatie van homosexualiteit. Kán, want de tentoonstelling kan ook worden gebruikt als middel om te zeggen dat homosexuelen ziek zijn, dit op basis van de perverse foto's.  

Julius, 25 mei 2012  

Robert Mapplethorpe: zijn leven in een notedop

Robert Mapplethorpe werd op 4 november 1946 geboren in Floral Park (Queens) in een gezin dat 6 kinderen telde. Hij volgde een studie grafische kunst, welke hij echter nooit afmaakte. Tijdens deze studie kreeg hij een relatie met Patti Smith, singer-songwriter en kunstenares en die zeer belangrijk was voor de punk rock muziek. De hechte relatie duurde slechts enkele jaren omdat Robert Mapplethorpe er achter kwam dat hij meer homosexuele gevoelens had dan heterosexuele gevoelens. Desondanks heeft hij altijd vriendschap behouden met Patti Smith. Het filmpje dat hij in 1978 maakte over haar en welke op de tentoonstelling is te zien, is dus gemaakt nadat hun relatie ten einde was.

Pas van het begin van de jaren '70 begon Robert Mapplethorpe met fotograferen en filmen: eerst met een Polaroid camera, daarna met een Hasselblad en in 1973 had hij zijn eerste solo expositie. Zonder de financiële steun van zijn beschermheer Sam Wagstaff, waardoor hij in staat was een appartement en studio te kopen, was hij nooit in staat geweest uit te groeien tot een fotograaf van wereldklasse die in zijn werk regelmatig verwijzingen heeft naar oude schilderkunst. Zo heeft een foto van Patti Smith uit 1986 verwijzingen naar een zelfportret van Albrecht Dürer uit 1500.

De carriere van Robert Mapplethorpe als fotograaf duurde slechts zo'n 19 jaar. Een periode waarin hij een ongekende creativiteit combineerde met een eveneens ongekend wild leven in de homosexuele wereld. Een leven dat hem ook fataal is geworden want op 9 maart 1989 overleed hij door complicaties bij de ziekte Aids.

In 1988 richtte hij de Robert Mapplethorpe Foundation op om fotografie te promoten, musea die foto tentoonstellingen organiseren financieel te ondersteunen en om financiën te verkrijgen voor onderzoek naar Aids en HIV gerelateerde infecties. Na zijn dood heeft de Foundation het eigendom gekregen over nagenoeg zijn hele oeuvre, huis en kunstverzameling.

Over zijn werk schreef Robert Mapplethorpe het volgende:
“Perfection means you don’t question anything about the photograph. There are certain pictures I’ve taken in which you really can’t move that leaf or that hand. It’s where it should be, and you can’t say it could have been there. There is nothing to question as in a great painting. I often have trouble with contemporary art because I find it’s not perfect. It doesn’t have to be anatomically correct to be perfect either. A Picasso portrait is perfect. It’s just not questionable. In the best of my pictures, there’s nothing to question – it’s just there.”  

Het retrospectief: practische informatie

* In de periode van 25 mei tot en met 30 september 2012 is de tentoonstelling nagenoeg iedere dag open tussen 10.00 en 20.00 uur, met uitzondering van de maandagen;
* Fotograferen, ook met telefoons, en het maken van video-opnames is niet toegestaan;
* Er wordt het advies gegeven te jongere kinderen alleen onder ouderlijk toezicht de tentoonstelling te laten bezoeken, dit vanwege de expliciete sexuele foto's;
* Toegangsprijs bedraagt 2300 HUF voor volwassenen, dit ticket is geldig voor alle drie de tentoonstellingen in het Ludwig Múzeum;
* Inwoners van de EU tussen 6-26 en 62-70 krijgen 50% korting en met de Budapest Card wordt 20% korting gegeven;
* Er is geen aparte catalogus van de tentoonstelling, wél is er een in 2011 bij C/O uitgegeven catalogus, die 138 afbeeldingen bevat van geexposeerde foto's. Deze catalogus is zowel in het Duits als Engels verkrijgbaar;
* Adres: IX. Komor Marcell utca 1 (in het MuPa ofwel Palace of Arts), onder andere te bereiken met tram 2.

Meer weten?

De tekst op Szia Budapest is slechts beknopt. U kunt meer over deze tentoonstelling en Robert Mapplethorpe lezen via de volgende links:
Ludwig Múzeum - Engelstalige pagina van het "Ludwig" over de Robert Mapplethorpe tentoonstelling;
The Robert Mapplethorpe Foundation - De officiële website van de stichting die de nalatenschap van de fotograaf beheert, compleet met vele foto's en een biografie;
Wikipedia - Engelstalige pagina over Robert Mapplethorpe. Goede inleiding over het leven en werk van deze controversiële fotograaf;
Youtube - Op Youtube staan vele filmpjes over Robert Mapplethorpe, onder andere met Patti Smith.

N.B.: copyright van alle foto's berust bij de Robert Mapplethorpe Foundation!

(Laatste aanpassing: 13 oktober 2012)