Budapest varia: Bye bye Roosevelt tér en Communistische straatnamen

Onderwerpen: Introductie * Roosevelt tér en Moszkva tér * Overige wijzigingen * Oude (Communistische) straatnamen op de foto

Introductie

12 mei 2011, de dag dat de meest kaarten en plattegronden van Budapest niet meer kloppen. In feite was dat al eerder het geval, want in maart werden de vliegvelden van Budapest omgedoopt van Ferihegy in Liszt Ferenc Repűlotér 1 + 2  (of BUD Nemzetközi Repűlotér). Op de bewuste 12 mei hebben 26 straten en pleinen in Budapest andere namen gekregen. De voor de bezoeker van Budapest belangrijkste naamswijzigingen zijn die van het Roosevelt tér dat vanaf heden het Széchenyi István tér heet en het Moszkva tér dat omgedoopt is in het Széll Kálmán tér.
 

Roosevelt tér en Moszkva tér

Roosevelt tér

Het Roosevelt tér kreeg deze naam in 1947 als eerbetoon aan president Franklin Delano Roosevelt (1882-1945), en ook tijdens het communistische tijdperk droeg het die naam. Nu is het op verzoek van de Hongaarse Academie van Wetenschappen, die aan het plein zit, omgedoopt naar de naam van de stichter van de Academie: graaf István Széchenyi. Deze maakte in 1825 de stichting mogelijk door 1 jaar inkomsten van zijn landgoed beschikbaar te stellen. Een standbeeld van hem is overigens al jaren op het noordelijk gedeelte van het plein te vinden en een plaquette op de bank op de hoek van het plein. Het is niet het enige wapenfeit van deze graaf, hij was ook de intitiatiefnemer voor de bouw van de Kettingbrug, de eerste vaste brug in Budapest over de Donau.

Het zal voor veel bedrijven een kostbare operatie worden om de naamsverandering door te voeren. Tegelijkertijd ligt er een voorstel het Szabadsag tér, waaraan de Amerikaanse ambassade ligt, om te dopen tot Roosevelt tér, maar of dit plan doorgaat is nog niet zeker, het is zelfs mogelijk dat een gedeelte van het plein, net voor de ambassade, die naam gaat krijgen. De kleindochter van Roosevelt heeft recent al aan het gemeentebestuur van Budapest laten weten ontstemd te zijn en het verzoek gedaan de wijziging terug te draaien. Overigens maakte het Szabadsag tér tot 1900 deel uit van een promenade die vanaf 1846 tot 1900 de naam 'Széchenyi sétatér' droeg......

Moszkva tér

De tweede zeer belangrijke wijziging betreft het herstel van de oude naam voor het Moszkva tér. Het communistische bestuur besloot in 1951 het sinds 1929 bestaande Széll Kálmán tér om te dopen in Moszkva tér. Nu, heet het dus officieel weer Széll Kálmán tér. Momenteel zeer verwarrend omdat bijvoorbeeld het Openbaar Vervoer bedrijf BKV op haar website de naamswijziging al heeft doorgevoerd maar op de bussen, trams etc. staat nog Moszkva tér. 

Het past in het steeds meer de overhand krijgende nationalistische karakter van Hongarije waarbij sporen aan zwarte bladzijden moeten worden uitgewist. Met name die van het Russische tijdperk. En, het zal niet de laatste wijziging zijn. Het plan om het Russische monument op het Szabadsag tér te verwijderen en het plein om te dopen naar Roosevelt tér lijkt echter van de baan, dit omdat dit de relatie met Rusland kan verstoren. Derhalve zal er waarschijnlijk een compromis komen en zal het kleine stukje park net vóór de Amerikaanse ambassade Roosevelt tér gaan heten en kan het monument op het plein blijven staan. Een zeer creatieve oplossing......
 

Overige wijzigingen

Nee, dan is beter een plein te benoemen naar degene die in 1957 in de Ed Sullivan show het nummer "Peace in the Valley" zong en opriep tot donaties voor het Hongaarse volk vanwege het neerslaan van de opstand in 1956 tegen de overheersing door de Russen: Het Elvis Presley tér (of Presley Elvis tér), deze naam heeft het nu nog naamloze plein aan de Buda zijde van de Margit hid gekregen.

En ook ter ere van Paus Johannes Paulus II is een plein hernoemd: het Köztársaság tér, dat in het communistische tijdperk de naam Népköztársaság tér droeg, is omgedoopt tot: II. János Pál Pápa tér. En, last but not least van de grootste wijzigingen is de Lágymányosi híd (brug) omgedoopt in Rákóczi híd.

Op het moment van het schrijven van deze pagina, 19 mei 2011, hangen overal nog de oude straatnaambordjes en ook op bussen, trams etc. zijn de namen nog niet aangepast (maar wel weer op de dienstregeling op Internet van het Openbaar Vervoer bedrijf). De komende maand zullen de nieuwe bordjes onder de oude worden opgehangen en komt over de oude naam een rode streep.

Update (juli 2011): inmiddels zijn ook een paar OV haltes omgedoopt:
Metro 2: halte Stadionok is veranderd in Puskás Ferenc stadion;
Metro 3: halte Ferenc Kőrüt is veranderd in Corvin-negyed;
Tram 4/6: halte Baross utca is veranderd in Harminckettesek tere. 

Oude (Communistische) straatnamen op de foto

De huidige wijzigingen zijn voor vele bedrijven een kostbare operatie maar minder ingrijpend dan toen, na de omwenteling in 1990, tientallen straten hun oude naam terugkregen, dit om de sporen van het communistische tijdperk uit te wissen. Dat is overigens maar gedeeltelijk gelukt, want overal in Budapest zijn deze straatnamen nog terug te vinden. En dat is af en toe knap lastig, als je bijvoorbeeld een mooi gebouw op de foto hebt gezet en op de gevel zit nog een oud naambordje.

Zo kunt u, als u door de stad wandelt, nog steeds zien dat de Margit Körút tot 1990 de naam Mártirok utja droeg, de Király utca droeg de naam Sajakovszkij utca en de Andrássy út heette Népköztársaság utja. In de afgelopen jaren zette Julius tijdens de vele wandelingen diverse van deze sporen van een grijs verleden op de foto, waarvan u hieronder een selectie vindt. De foto's zijn slechts shapshots. Ook anno 2011 zijn deze sporen overigens nog te zien......
















(Laatste update en controle van de links: 25 oktober 2011)